اعتراض به ثبت اموال منتقل‌ شده به همسر متوفی در تحریر ترکه

اگر پدرتان در زمان حیات خود اموال را واقعاً از طریق بیع، صلح یا انتقال معتبر به نام همسرش منتقل کرده باشد، این اموال اصولاً دیگر متعلق به پدرتان نبوده که پس از فوت جزء ترکه محسوب شود. محدودیت «یک‌سوم اموال» مربوط به وصیت است، نه معاملاتی که شخص در زمان حیات و با اهلیت انجام داده است. صلح نیز مطابق قانون مدنی می‌تواند در مقام معامله واقع شود و آثار همان معامله را داشته باشد.

اینکه سایر وراث در جلسه تحریر ترکه نام این اموال را در فهرست دارایی‌های پدرتان آورده‌اند، به‌تنهایی باعث نمی‌شود مالکیت اموال به متوفی برگردد یا جزء ارث شود. مطابق ماده ۲۰۶ قانون امور حسبی، هدف تحریر ترکه مشخص کردن مقدار ترکه و دیون متوفی است؛ همچنین قانون اشخاصی را که نسبت به ترکه حقی دارند برای حضور در جلسه به رسمیت شناخته است.

بنابراین مادرتان باید اسناد خرید، صلح‌نامه‌ها، اسناد رسمی انتقال، بنچاق و هر مدرکی را که نشان می‌دهد انتقال‌ها قبل از فوت پدر انجام شده، به پرونده ارائه کند و صریحاً اعلام کند این اموال متعلق به اوست و جزء ماترک نیست. بهتر است اعتراض او و مشخصات دقیق اموال مورد اختلاف در صورت‌جلسه نیز درج شود.

اگر سند رسمی املاک اکنون به نام مادرتان است، موقعیت او بسیار قوی‌تر است و وراث صرفاً با ذکر ملک در تحریر ترکه نمی‌توانند آن را بین خود تقسیم کنند؛ اگر مدعی باشند انتقال‌های پدر صوری، باطل، جعلی یا در زمانی بوده که پدر اهلیت نداشته، باید ادعای خود را در مرجع قضایی اثبات کنند. اگر در خصوص اینکه مالی جزء ماترک است یا متعلق به شخص دیگری اختلاف مالکیت ایجاد شود، این اختلاف باید در قالب دعوای مالکیت رسیدگی شود و دادگاه پس از تعیین تکلیف مالکیت مشخص می‌کند مال باید در تقسیم ترکه منظور شود یا خیر. نظریه اداره حقوقی قوه قضاییه نیز همین تفکیک را پذیرفته است.

اگر با وجود ارائه مدارک، وراث همچنان این اموال را جزء ترکه معرفی کرده و قصد تقسیم آنها را دارند، مادرتان باید حسب نوع اسناد و وضعیت ثبتی اموال، برای اثبات مالکیت و اعلام خروج اموال مورد اختلاف از ماترک اقدام کند و اگر وراث دعوای ابطال معاملات پدر را مطرح کردند، اسناد انتقال و مدارک مربوط به واقعی بودن معاملات را در دفاع ارائه دهد.

پس مهم‌ترین نکته این است که صرف ثبت اموال در صورت تحریر ترکه موجب از بین رفتن مالکیت مادرتان نمی‌شود. اگر انتقال‌ها در زمان حیات پدر صحیح و واقعی انجام شده باشد، اصل بر این است که این اموال ارث نیستند و باید از ماترک کنار گذاشته شوند.