شکایت خسارت در پرداخت
زمینی 20 سال پیش خریداری شده و فروخته شده. بعداز بیست سال مالکی پیدا شد ک این قطعه زمین هزار متری که 400 مترش برای بنده بوده ک برادرم آن زمان فروخته و الان درخواست پیگیری و واخواهی داشت. دادگاه رای برای ما صادر کرد بعداز گذشت دوسال اعتراض کردند و دادگاه این بار برای آنها رای صادر نمود. و اینجانب با پذیرش مورد معامله فروش.
خریدار ک مدارکی جهت ارایه ب دادگاه نداشت از اینجانب شکایت نمودو ادعای وی رد شدو دوباره اعتراض نمودو بنده پذیرفتم ک ب ایشان زمین فروخته ام تا مدارک لازم برای پذیرش او برای شکایت از فروشنده اول را داشته باشدولی ایشان حکم جلب بنده را گرفت و رای ب پرداخت مبلغ زمین صادر شد.
حالا با گذشت 6 ماه درخواست تاخیر در پرداخت نموده و اینجانب درحال شکایت از فروشنده اول هستم و مبلغی پرداخت نکرده ام. الان ایا میتوانم مدعی باشم ک خریدار مرا فریب داده ک از من شکایتی ندارد ولی بعد حکم جلب بنده را گرفته ؟ چگونه میتوانم جلوی اقدام خسارت تاخیر در پرداخت را بگیرم؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
اینکه خریدار به شما گفته باشد «فقط قبول کنید زمین را به من فروختهاید تا بتوانم علیه فروشنده قبلی اقدام کنم و از شما مطالبهای ندارم» اگر واقعاً قابل اثبات باشد، موضوع مهمی است؛ اما صرف بیان این ادعا باعث از بین رفتن رأی قطعی نمیشود. طبق ماده ۱۲۷۷ قانون مدنی، انکار بعد از اقرار اصولاً پذیرفته نیست، ولی اگر ثابت شود اقرار بر اثر اشتباه یا وضعیت نادرستی صورت گرفته، امکان طرح این موضوع وجود دارد.
اگر پیام، نوشته، صدای قابل استناد یا شاهدی دارید که نشان دهد خریدار با همین وعده شما را به اقرار در دادگاه وادار کرده و بعد برخلاف آن از همان اقرار برای محکوم کردن شما استفاده کرده است، حتماً مدارک را نگهداری کنید. «حیله و تقلب طرف مقابل که در صدور حکم مؤثر بوده» نیز از جهات اعاده دادرسی در بند ۵ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی است؛ ولی اثبات آن ساده نیست و صرف اینکه طرف بعداً برخلاف قول شفاهی خود عمل کرده، الزاماً برای اعاده دادرسی کافی نخواهد بود. در رویه قضایی نیز برای استناد به حیله و تقلب، اثبات واقعی آن اهمیت اساسی دارد.
درباره خسارت تأخیر، اینکه شما اکنون از فروشنده قبلی شکایت کردهاید، بهخودیخود اجرای حکم خریدار یا خسارت تأخیر را متوقف نمیکند. اگر رأی قطعی شما را به پرداخت مبلغ معینی محکوم کرده باشد، در رویه قضایی امکان مطالبه خسارت تأخیر نسبت به محکومبه از تاریخ قطعیت رأی تا زمان پرداخت پذیرفته شده است؛ البته شرایط ماده ۵۲۲ از جمله مطالبه طلبکار و تمکن مالی بدهکار نیز باید بررسی شود.
بنابراین اگر توان پرداخت محکومبه را ندارید، مهمترین اقدام عملی این است که فوراً دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به و در صورت لزوم تقسیط بدهی مطرح کنید و مدارک وضعیت مالی خود را ارائه دهید. طبق رأی وحدت رویه شماره ۸۲۴ دیوان عالی کشور، وقتی اعسار بدهکار در مرجع قضایی ثابت شود، خسارت تأخیر از تاریخ ثبوت اعسار ادامه پیدا نمیکند.
همچنین متن رأی قبلی را دقیق بررسی کنید. اگر مبلغی که به پرداخت آن محکوم شدهاید خودش براساس قیمت روز یا غرامت کاهش ارزش زمین تعیین شده، این موضوع را حتماً در پرونده خسارت تأخیر مطرح کنید؛ زیرا مبدأ و مبنای خسارت باید با ماهیت همان محکومبه مشخص شود و نمیتوان بدون بررسی مفاد رأی، خسارت را از ۲۰ سال قبل محاسبه کرد. در آرای مربوط به «محکومبه» نیز مبدأ خسارت معمولاً تاریخ قطعیت همان حکم دانسته شده است.
در نتیجه، برای شما دو اقدام جداگانه وجود دارد: اگر مدرک محکمی از فریب خریدار دارید، موضوع اعاده دادرسی را با وکیل و با خود پرونده بررسی کنید؛ و اگر فعلاً توان پرداخت حکم را ندارید، اعسار و تقسیط را سریعاً پیگیری کنید. منتظر نتیجه شکایت از فروشنده اول ماندن، بهتنهایی جلوی اجرای حکم و افزایش احتمالی خسارت را نمیگیرد.
درخواست اعسار داده شده اما مبلغ تعیین شده اعسار یک میلیارد تومان و ماهی 500 میلیون بوده و قادر به پرداخت مبلغ نیستیم و درخواست اعتراض و تجدید نظر مبلغ اعسار شده ولی نتیجه هنوز اعلام نشده. آیا با ثبت اعسار که انجام شده و مبلغ پرداخت نشده جلو خسارت تاخیر در پرداخت گرفته میشود یا حتما باید پیش پرداخت اعسار پرداخت شود تا خسارت تاخیر رد شود؟ با پرداخت مقداری از مبلغ اولیه اعسار ( مثلا 500 میلیون تومان ) میتوان جلوی خسارت تاخیر را گرفت؟
پاسخ تکمیلی ایران لگال:
خیر؛ صرف ثبت دادخواست اعسار، بهتنهایی خسارت تأخیر تأدیه را متوقف نمیکند. باید اعسار یا ناتوانی شما در پرداخت، به موجب رأی دادگاه احراز شود. رأی وحدت رویه شماره ۸۲۴ دیوان عالی کشور نیز تصریح کرده که وقتی اعسار محکومعلیه، چه بهصورت کامل و چه با تعیین مهلت یا اقساط، به موجب حکم دادگاه ثابت شود، خسارت تأخیر از تاریخ ثبوت اعسار متوقف میشود. البته این رأی مستقیماً درباره وجه چک صادر شده، اما استدلال آن بر شرط «تمکن مدیون» در ماده ۵۲۲ آیین دادرسی مدنی استوار است.
در پرونده شما چون دادگاه اصل اعسار را پذیرفته ولی یک میلیارد تومان پیشپرداخت و ماهانه ۵۰۰ میلیون تعیین کرده، یعنی دادگاه فعلاً شما را نسبت به همین مبالغ «متمکن» تشخیص داده است. نکته مهم رأی وحدت رویه ۸۲۴ این است که اگر اعسار بهصورت تقسیط پذیرفته شود ولی پیشقسط یا اقساط در موعد پرداخت نشود، نسبت به مبلغی که موعدش رسیده دوباره امکان تعلق خسارت تأخیر وجود دارد؛ چون دادگاه توانایی پرداخت آن مقدار را احراز کرده است.
بنابراین پرداخت مثلاً ۵۰۰ میلیون تومان از پیشقسط یک میلیاردی، کل خسارت تأخیر را متوقف نمیکند؛ فقط اصل بدهی شما را به همان میزان کاهش میدهد و در محاسبات بعدی مؤثر است. اگر حکم فعلی یک میلیارد تومان پیشقسط تعیین کرده، پرداخت نصف آن به معنی اجرای کامل پیشقسط نیست، مگر اینکه دادگاه تجدیدنظر مبلغ را کاهش دهد یا محکومله با آن موافقت کند.
از طرف دیگر چون نسبت به مبلغ پیشقسط و اقساط تجدیدنظرخواهی کردهاید و نتیجه هنوز نیامده، وضعیت مهم است. اصل ماده ۳۴۷ قانون آیین دادرسی مدنی این است که تجدیدنظرخواهی از رأی قابل تجدیدنظر، مانع اجرای همان رأی میشود مگر قانون استثنا کرده باشد. اما این موضوع را با خسارت تأخیر یکی ندانید؛ صرف اعتراض به میزان اقساط تضمین نمیکند که خسارت در تمام مدت رسیدگی تجدیدنظر صفر شود.
اقدام عملی شما این است که در تجدیدنظر روی عدم تناسب یک میلیارد پیشقسط و ماهی ۵۰۰ میلیون با درآمد، دارایی و هزینههای ضروری زندگی تمرکز کنید و مستندات مالی بدهید. اگر توان پرداخت بخشی از اصل بدهی را دارید، پرداخت آن از طریق پرونده اجرای احکام کار درستی است؛ چون بدهی باقیمانده را کمتر میکند، اما آن را به عنوان راه قطعی «توقف کل خسارت» حساب نکنید.
اگر دادگاه تجدیدنظر پیشقسط و اقساط را کاهش دهد و اعسار شما با شرایط جدید قطعی شود، آن رأی برای تعیین دقیق اثر اعسار بر خسارت تأخیر بسیار مهم خواهد بود. در پرونده شما الان مسئله اصلی نتیجه تجدیدنظر از تقسیط است، نه صرفاً اینکه ۵۰۰ میلیون پرداخت کنید یا نه.