برای برآورد هزینه کارشناسی، ابتدا نوع کارشناسی، ارزش موضوع مورد بررسی و تکنفره یا هیئتی بودن آن را مشخص کنید. مبلغ موضوع کارشناسی را به ریال وارد کنید. هزینههایی مانند رفتوآمد، اقامت، آزمایش، نمونهبرداری، نقشهبرداری و ترجمه اسناد ممکن است جدا از مبلغ نمایشدادهشده دریافت شوند.
بر اساس تعرفه دستمزد کارشناسان رسمی دادگستری و اصلاحیه سال ۱۴۰۲
سقف قانونی دستمزد هر کارشناس در محاسبه اعمال شده است.
محاسبه بر اساس دستورالعمل تعرفه دستمزد کارشناسان رسمی دادگستری مصوب ۱۳۹۸/۸/۲۱ و اصلاحیه ۱۴۰۲/۸/۲۰ انجام شده است.
این محاسبهگر برای برآورد اولیه است و مبلغ نهایی میتواند با توجه به موضوع پرونده و تصمیم مرجع مربوط متفاوت باشد.
ماشین حساب هزینه کارشناسی چه چیزی را محاسبه میکند؟
این ابزار برای برآورد اولیه دستمزد کارشناسان رسمی دادگستری طراحی شده است. محاسبه بر اساس تعرفه مصوب ۲۵ اسفند ۱۳۹۸ و اصلاحیه ۲۰ آبان ۱۴۰۲ انجام میشود. طبق ماده ۲۹ قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری، دستمزد کارشناسی رسمی باید بر اساس تعرفهای تعیین شود که به تصویب رئیس قوه قضاییه رسیده است. در نتیجه ابزار، بسته به اطلاعات واردشده، موارد زیر نمایش داده میشوند:
- دستمزد مبنای کارشناسی
- دستمزد هر عضو هیئت کارشناسی
- جمع دستمزد اعضای هیئت
- فوقالعاده مأموریت
- جمع کل هزینههای قابل محاسبه
این مبلغ یک برآورد تعرفهای است. مبلغی که در اخطاریه دادگاه یا مرجع ارجاعکننده تعیین میشود ممکن است با توجه به کمیت، کیفیت، پیچیدگی و حجم واقعی کار متفاوت باشد.
چه مبلغی را بهعنوان ارزش موضوع کارشناسی وارد کنیم؟
مبلغ ورودی باید ارزش همان مالی باشد که قرار است مورد ارزیابی یا کارشناسی قرار گیرد. برای مثال:
- در کارشناسی ملک، ارزش تقریبی ملک
- در ارزیابی خودرو، ارزش خودروی مورد بررسی
- در تعیین ارزش سهام، ارزش دارایی یا موضوعی که مبنای کارشناسی است
- در بررسی اختلاف مالی، مبلغ مورد اختلاف یا مبلغی که طبق تعرفه باید مبنای محاسبه قرار گیرد
- در ارزیابی کالا، ارزش مجموع کالاهای مورد بررسی
مبلغ خواسته دادخواست همیشه با ارزش موضوع کارشناسی یکسان نیست. ممکن است مبلغ درجشده در دادخواست فقط بخشی از موضوع باشد یا کارشناس برای اعلام نظر ناچار شود کل یک مال، قرارداد یا مجموعه دارایی را بررسی کند.
اگر قرار کارشناسی یا اخطاریه دادگاه مبلغ مشخصی را بهعنوان مبنای محاسبه تعیین کرده است، همان مبلغ را وارد کنید.
نحوه استفاده از محاسبهگر دستمزد کارشناس
ابتدا دستهبندی کارشناسی را انتخاب کنید. ابزار فعلی این گروهها را پوشش میدهد:
- ارزیابی ارزش
- اموال منقول
- امور مالی
- امور پزشکی و غذایی
- وسایل نقلیه
در بعضی دستهها باید موضوع دقیقتری نیز انتخاب شود. برای نمونه، در امور مالی میان تعیین نفقه، حسابرسی، تعیین ارزش سهام، رسیدگی به ترازنامه و سایر موضوعات تفاوت وجود دارد.
سپس ارزش موضوع کارشناسی را به ریال وارد کنید. در بعضی موضوعات وسایل نقلیه مانند بررسی اصالت یا اظهارنظر فنی، مبلغ بهصورت مقطوع محاسبه میشود و واردکردن ارزش خودرو لازم نیست. اما برای ارزیابی قیمت وسیله نقلیه باید ارزش آن را وارد کنید.
در پایان مشخص کنید کارشناسی توسط یک نفر یا هیئت چندنفره انجام میشود. اگر انجام کار نیازمند سفر کارشناس است، گزینه مأموریت را نیز فعال و تعداد روزها را ثبت کنید.
هزینه کارشناسی بر اساس ارزش چگونه محاسبه میشود؟
دستمزد ارزیابی بر اساس یک درصد ثابت از کل ارزش مال تعیین نمیشود. تعرفه بهصورت پلکانی است؛ یعنی هر قسمت از ارزش موضوع کارشناسی با نرخ همان پله محاسبه میشود. مبنای محاسبه ابزار به این صورت است:
- تا ۲۵۰ میلیون ریال: مبلغ پایه ۶ میلیون ریال
- مازاد بر ۲۵۰ میلیون تا یک میلیارد ریال: ۰٫۴۵ درصد
- مازاد بر یک تا پنج میلیارد ریال: ۰٫۳۰ درصد
- مازاد بر پنج تا ۳۰ میلیارد ریال: ۰٫۱۵ درصد
- مازاد بر ۳۰ تا ۱۵۰ میلیارد ریال: ۰٫۰۹ درصد
- مازاد بر ۱۵۰ تا ۵۰۰ میلیارد ریال: ۰٫۰۷ درصد
- مازاد بر ۵۰۰ تا هزار میلیارد ریال: ۰٫۰۳ درصد
- مازاد بر هزار تا دو هزار میلیارد ریال: ۰٫۰۲۲ درصد
- مازاد بر دو هزار تا چهار هزار میلیارد ریال: ۰٫۰۱۸ درصد
- مازاد بر چهار هزار میلیارد ریال: ۰٫۰۱۲ درصد
در هر پله، درصد فقط نسبت به مبلغ مازاد همان بازه اعمال میشود؛ نه نسبت به کل ارزش مال. اصلاحیه سال ۱۴۰۲ همین ساختار پلکانی را برای ارزیابیها تعیین کرده است.
به همین علت، نمیتوان برای مثال گفت هزینه کارشناسی همه املاک یا خودروها دقیقاً نیم درصد یا یک درصد ارزش آنهاست.
نمونه محاسبه هزینه کارشناسی
فرض کنید ارزش موضوع کارشناسی ۱۰ میلیارد ریال باشد. محاسبه به این صورت انجام میشود:
- برای ۲۵۰ میلیون ریال نخست: ۶ میلیون ریال
- برای ۷۵۰ میلیون ریال بعدی با نرخ ۰٫۴۵ درصد: ۳ میلیون و ۳۷۵ هزار ریال
- برای چهار میلیارد ریال بعدی با نرخ ۰٫۳۰ درصد: ۱۲ میلیون ریال
- برای پنج میلیارد ریال باقیمانده با نرخ ۰٫۱۵ درصد: ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال
در این مثال، دستمزد مبنای یک کارشناس برابر با ۲۸ میلیون و ۸۷۵ هزار ریال خواهد بود.
این محاسبه فقط مربوط به دستمزد مبناست. مأموریت، آزمایش، نمونهبرداری، ترجمه، نقشهبرداری و سایر هزینههای ضروری ممکن است جداگانه به مبلغ اضافه شوند.
هزینه کارشناسی هیئتی چگونه محاسبه میشود؟
اگر موضوع به هیئت چندنفره از کارشناسان یک رشته ارجاع شود، دستمزد کل صرفاً برابر با دستمزد تکنفره ضرب در تعداد کارشناسان نیست.
طبق تبصره ۶ ماده ۱۱ تعرفه، در صورتی که چند کارشناس از یک رشته یک موضوع را بررسی کنند، از دستمزد هر کارشناس ۳۰ درصد کسر میشود. بنابراین سهم هر عضو هیئت برابر با ۷۰ درصد دستمزد تکنفره خواهد بود.
برای مثال، اگر دستمزد تکنفره ۳۰ میلیون ریال باشد و کارشناسی به هیئت سهنفره از یک رشته واگذار شود:
- دستمزد هر کارشناس: ۲۱ میلیون ریال
- جمع دستمزد هیئت سهنفره: ۶۳ میلیون ریال
اگر اعضای هیئت از رشتههای تخصصی متفاوت باشند، دستمزد هر رشته ممکن است با توجه به سهم آن رشته از کارشناسی جداگانه محاسبه شود. در این حالت، واردکردن صرف تعداد کارشناسان نمیتواند مبلغ قطعی پرونده را مشخص کند.
سقف دستمزد هر کارشناس چقدر است؟
حداکثر دستمزد تعیینشده برای هر کارشناس در ارزیابیهای مشمول ماده ۱۱، یک میلیارد و ۱۸۰ میلیون ریال است. ضرایب افزایشی نیز باید در محدوده همین سقف اعمال شوند.
این سقف برای هر کارشناس محاسبه میشود، نه برای کل هیئت. بنابراین در کارشناسی هیئتی، جمع دستمزد اعضا ممکن است بیشتر از یک میلیارد و ۱۸۰ میلیون ریال شود.
اگر ارزش موضوع کارشناسی ۵۰ هزار میلیارد ریال یا بیشتر باشد، میزان دستمزد و روش پرداخت آن باید توسط شورای عالی کارشناسان یا مرکز مربوط و با اخذ نظر کانون یا مرکز استان تعیین شود. در چنین پروندهای ماشین حساب نمیتواند مبلغ قطعی ارائه کند.
فوقالعاده مأموریت کارشناس چگونه محاسبه میشود؟
اگر اجرای قرار کارشناسی مستلزم سفر کارشناس به خارج از شهر یا محل اقامت او باشد، علاوه بر دستمزد اصلی، فوقالعاده مأموریت نیز قابل پرداخت است.
مبلغ روزانه مأموریت مطابق اصلاحیه تعرفه عبارت است از:
- مأموریت داخل استان محل اقامت کارشناس: روزانه ۳ میلیون ریال
- مأموریت خارج از استان محل اقامت کارشناس: روزانه ۶ میلیون ریال
اگر کارشناسی هیئتی باشد، فوقالعاده مأموریت برای هر عضو هیئت و متناسب با تعداد روزها محاسبه میشود.
تأمین وسیله رفتوآمد، محل اقامت مناسب و غذا اصولاً بر عهده متقاضی است. اگر کارشناس این هزینهها را شخصاً بپردازد، هزینه واقعی آنها میتواند علاوه بر دستمزد و فوقالعاده مأموریت مطالبه شود.
چه کسی باید هزینه کارشناسی را پرداخت کند؟
اگر یکی از طرفین پرونده درخواست کارشناسی کرده باشد، پرداخت دستمزد اولیه بر عهده همان شخص است.
اگر کارشناسی به تشخیص خود دادگاه ضروری باشد و دادگاه بدون نظر کارشناس نتواند رأی صادر کند:
- در مرحله بدوی، پرداخت اولیه بر عهده خواهان است.
- در مرحله تجدیدنظر، پرداخت اولیه بر عهده تجدیدنظرخواه است.
ماده ۲۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی مقرر کرده است که اگر متقاضی ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ، دستمزد کارشناسی را تودیع نکند، کارشناسی از دلایل او خارج میشود. در مواردی که دادگاه رأساً کارشناسی را ضروری دانسته، عدم پرداخت میتواند آثار دیگری مانند ابطال دادخواست یا توقف رسیدگی تجدیدنظر داشته باشد.
پرداخت اولیه هزینه کارشناسی به این معنا نیست که در پایان پرونده نیز حتماً همین شخص باید هزینه را تحمل کند. دادگاه ممکن است در رأی نهایی، هزینه کارشناسی را جزو خسارات دادرسی بر عهده طرف محکوم قرار دهد.
چه هزینههایی در نتیجه ابزار محاسبه نمیشوند؟
عدد نمایشدادهشده عمدتاً دستمزد کارشناسی و در صورت انتخاب کاربر، فوقالعاده مأموریت را شامل میشود. موارد زیر ممکن است جداگانه دریافت شوند:
- وسیله ایاب و ذهاب
- هزینه اقامت و غذا
- آزمایشهای تخصصی
- نمونهبرداری
- گمانهزنی
- بازیابی اطلاعات رایانهای
- تهیه نقشه
- عکاسی یا تصویربرداری تخصصی
- ترجمه رسمی مدارک خارجی
- هزینه استعلام یا استفاده از تجهیزات خاص
تعرفه، هزینه آزمایشها، نمونههای لازم، بازیابی اطلاعات و اقدامات ضروری مشابه را بر عهده متقاضی قرار داده است. هزینه ترجمه رسمی مدارک خارجی نیز جدا از دستمزد کارشناسی محاسبه میشود.
آیا هزینه کارشناسی در همه رشتهها فقط بر اساس ارزش مال است؟
خیر. ماده ۱۱ تعرفه بیشتر برای ارزیابی ارزش مالی موضوع کارشناسی استفاده میشود، اما تمام کارشناسیها ماهیت ارزیابی مالی ندارند. در برخی موضوعات:
- مبلغ بهصورت مقطوع تعیین میشود؛
- حداقل و حداکثر مشخصی وجود دارد؛
- میزان دستمزد بر اساس کمیت و کیفیت کار تعیین میشود؛
- ضریب افزایشی خاص اعمال میشود؛
- مرجع ارجاعکننده مبلغ را تعیین میکند.
برای مثال، تأمین دلیل، بررسیهای فنی فاقد تعرفه مشخص، بعضی امور پزشکی، تصادفات و بررسی اصالت خودرو ممکن است شرایط محاسباتی متفاوتی داشته باشند. تعرفه برای موضوعاتی که مبلغ مستقلی ندارند، تعیین دستمزد با توجه به اهمیت و تخصصی بودن کار و با تأیید مرجع ارجاعکننده را پیشبینی کرده است.
به همین دلیل، ابتدا باید دسته و موضوع کارشناسی را در ابزار بهدرستی انتخاب کنید.
مبنای قانونی محاسبه
محاسبه این ابزار بر اساس مقررات زیر انجام میشود:
- قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری
- تعرفه دستمزد کارشناسان رسمی دادگستری مصوب ۲۵ اسفند ۱۳۹۸
- اصلاحیه تعرفه مصوب ۲۰ آبان ۱۴۰۲
- مواد ۲۵۹ و ۲۶۴ قانون آیین دادرسی مدنی
آخرین مبنای تعرفه ثبتشده در ابزار: اصلاحیه آبان ۱۴۰۲.