در سالهای اخیر با گسترش سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی (ثنا)، بسیاری از افراد با پیامهایی مواجه شدهاند که عباراتی رسمی و گاه مبهم در آنها بهکار رفته است. یکی از جملههایی که باعث سردرگمی کاربران میشود، عبارت «با توجه به علت حضور مندرج در این ابلاغیه به شما ابلاغ میگردد…» است. بسیاری نمیدانند که آیا این جمله به معنای احضار شدن بهعنوان متهم است یا صرفاً یک اطلاعرسانی عادی است؟ آیا منظور از «علت حضور» شخص دریافتکننده است یا طرف مقابل دعوا؟
در این مقاله، با نگاهی دقیق و حقوقی به ساختار این جمله، مفهوم واقعی آن، نحوه تشخیص نقش شما در پرونده، تفاوت بین شاهد، شاکی و متهم، و همچنین پیامدهای عدم مراجعه در موعد مقرر میپردازیم.
منظور ابلاغیه «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه» چیست؟
عبارت «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه به شما ابلاغ میگردد» یعنی بر اساس علتی که در بخش «علت حضور» ابلاغیه (مثل مطلع، مشتکیعنه، شاکی و…) برای شما نوشته شده، این احضار مخصوص خودِ شماست و باید در مهلت مقرر اقدام یا مراجعه کنید؛ در غیر این صورت، مرجع قضایی طبق مقررات و حتی بدون حضور شما تصمیم میگیرد.
📌آیا این جمله نشان میدهد که من متهم یا طرف دعوا هستم؟
عبارت «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه به شما ابلاغ میگردد» صرفاً یک متن رسمی و عمومی است و بهتنهایی نشان نمیدهد که شما شاکی، متهم یا شاهد هستید. نقش دقیق شما در پرونده فقط از قسمت «نوع علت حضور» در ابلاغیه قابلتشخیص است. این مقاله توضیح میدهد چگونه سمت خود را در ابلاغیه تشخیص دهید.
📌 چه کسانی مخاطب این ابلاغیه هستند؟
برای تعیین اینکه مخاطب این جمله چه کسی است، باید بررسی کنیم که در قسمت «علت حضور» دقیقاً چه عنوانی درج شده. رایجترین عنوانهایی که در این بخش دیده میشوند عبارتاند از:
| عنوان درجشده | معنای واقعی آن |
|---|---|
| مطلع | شما شاهد هستید و قرار است اطلاعاتی در مورد یک دعوا یا حادثه ارائه دهید |
| ادای توضیح | ممکن است شما مطلع باشید یا کسی که اطلاعات کلیدی درباره پرونده دارد |
| مشتکیعنه | شما فردی هستید که از او شکایت شده (متهم یا خوانده دعوا) |
| شاکی | شما کسی هستید که شکایت را مطرح کردهاید |
| خواهان / خوانده | مربوط به دعاوی حقوقی؛ شما یکی از طرفین دعوا هستید |
بنابراین، بدون بررسی عنوان درجشده در بخش «علت حضور»، نمیتوان دقیقاً فهمید که شما در پرونده چه نقشی دارید.
محل درج علت حضور در ابلاغیههای قضایی کجاست؟
در سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی (ثنا)، هر ابلاغیه دارای بخشهایی مشخص است که یکی از مهمترین آنها، فیلدی به نام «علت حضور» یا «نوع علت حضور» است. در این بخش دقیقاً نوشته میشود که فرد احضارشده با چه عنوانی در پرونده حضور دارد. این عبارت مبنای همان جملهی کلی «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه…» است.
📌 توضیح بخش «نوع علت حضور» در سامانه ثنا
هنگام مشاهدهی ابلاغیه در حساب کاربری سامانه ثنا، معمولاً جدولی نمایش داده میشود که شامل اطلاعات زیر است:
- شماره پرونده
- شعبه رسیدگیکننده
- وقت رسیدگی
- نوع علت حضور
- مهلت حضور
تفاوت بین «مطلع»، «مشتکیعنه»، «خواهان» و «خوانده» در ابلاغیه
یکی از پرتکرارترین پرسشها از سوی افرادی که ابلاغیهای با عبارت «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه…» دریافت میکنند این است که منظور از حضور دقیقاً چیست؟ آیا من متهم هستم؟ شاکیام یا فقط شاهد؟ برای پاسخ به این سؤال، باید ابتدا تفاوت بین عناوین پرکاربرد حقوقی را بشناسیم؛ این عناوین در قسمت «نوع علت حضور» در سامانه ثنا درج میشود.
⚖️ «مطلع» یعنی چه و چه مسئولیتی دارد؟
مطلع در زبان حقوقی به معنای «شاهد» است؛ شخصی که اطلاعاتی درباره پرونده دارد، اما نه شاکی است و نه مشتکیعنه (متهم). حضور مطلع به معنای دخالت نداشتن در پرونده، اما لزوم ارائه اطلاعات است. عدم حضور مطلع هم میتواند طبق نظر قاضی با دستور جلب همراه شود.
⚖️ «مشتکی عنه» یعنی چه؟
مشتکیعنه یعنی فردی که از او شکایت شده است؛ به بیان سادهتر متهم در پرونده کیفری. اگر در ابلاغیه نوشته شده باشد: «نوع علت حضور: مشتکیعنه»، این یعنی شما طرف شکایت هستید و باید با آمادگی دفاعی در مرجع قضایی حاضر شوید.
⚖️ تفاوت «خواهان» و «خوانده» در دعاوی حقوقی
در پروندههای حقوقی (مثل مطالبه وجه، اجرتالمثل، الزام به تنظیم سند و…) دو طرف اصلی وجود دارد:
| اصطلاح | نقش |
|---|---|
| خواهان | کسی که دعوا را مطرح کرده، معادل شاکی در دعاوی کیفری |
| خوانده | کسی که علیه او دعوا طرح شده، معادل متهم در دعاوی کیفری |
بنابراین اگر در ابلاغیه نوشته شده باشد شما «خواهان» یا «خوانده» هستید، معنای آن به نوع پرونده حقوقی و عنوان شما بستگی دارد.
در صورت عدم مراجعه چه اتفاقی میافتد؟
وقتی در انتهای ابلاغیهای عبارت «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه به شما ابلاغ میگردد» آمده و برای شما مهلت مشخصی تعیین شده است، یعنی عدم مراجعه در این بازه زمانی ممکن است عواقب قانونی برایتان داشته باشد. این عواقب بسته به نقش شما در پرونده متفاوت خواهد بود.
❌ آیا جلب شامل مطلع هم میشود؟
بله، در بسیاری از موارد، حتی اگر شما فقط مطلع یا شاهد باشید، در صورت عدم حضور بدون عذر موجه، ممکن است دستور جلب شما صادر شود. این موضوع به اهمیت پرونده و نظر قاضی بستگی دارد. اگر بهطور خاص اگر در ابلاغیه آمده باشد «عدم حضور، منجر به اتخاذ تصمیم قانونی یا صدور دستور جلب خواهد شد»
باید آن را جدی بگیرید، حتی اگر مطمئن هستید طرف دعوا نیستید.
❌ صدور دستور جلب در چه مواردی ممکن است؟
دستور جلب ممکن است در موارد زیر صادر شود:
| وضعیت شما در پرونده | احتمال صدور جلب |
|---|---|
| مشتکیعنه / متهم | بسیار زیاد |
| مطلع / شاهد | بستگی به تشخیص قاضی دارد |
| کارشناس دعوتشده | در موارد خاص، بله |
| شاکی | فقط در صورت نیاز حیاتی به حضورش |
در هر حال، بهتر است قبل از تمام شدن مهلت درجشده در ابلاغیه، یک اقدام انجام دهید:
- حضور فیزیکی
- ارسال لایحه
- تماس با دفتر شورا یا دادگاه مربوطه
در غیر این صورت، روند پرونده ممکن است بدون حضور شما ادامه یابد و یا برایتان پیامد قانونی داشته باشد.
اگر اشتباهی در ابلاغیه باشد چه باید کرد؟
گاهی ممکن است ابلاغیهای از سوی مراجع قضایی برای شما صادر شود که در آن هیچ آشنایی با پرونده، نام طرف مقابل یا موضوع مورد اختلاف ندارید. در چنین شرایطی این احتمال وجود دارد که اشتباه ثبتی یا سیستمی در ارسال ابلاغیه رخ داده باشد.
📝 راههای اعتراض به ابلاغیه اشتباه
اگر احساس میکنید ابلاغیه به اشتباه برای شما صادر شده، باید بدون تأخیر یکی از راههای زیر را دنبال کنید:
-
مراجعه حضوری به دفتر خدمات الکترونیک قضایی
با ارائه کد ملی و شماره ابلاغیه، میتوانید از هویت طرفین پرونده، نوع دعوا و سمت خود در پرونده مطلع شوید. -
ثبت اعتراض یا توضیح در سامانه ثنا
در برخی موارد امکان ارسال لایحه الکترونیکی وجود دارد تا در آن توضیح دهید شما هیچگونه ارتباطی با این پرونده ندارید. -
تماس یا مراجعه به شعبه صادرکننده ابلاغیه
اگر شعبه مشخص شده باشد، میتوانید حضوری مراجعه کرده و هویت خود را با مدارک رسمی اثبات کنید تا رفع اشتباه شود.
📌 نکات کلیدی
-
در صورت اشتباه در شماره ملی، نام خانوادگی یا سایر مشخصات، حتماً آن را مکتوب و مستند اعلام کنید.
-
اگر تأخیر کنید، ممکن است دادگاه فرض را بر ابلاغ صحیح بگذارد و رأی غیابی یا تصمیم قضایی بدون حضور شما صادر شود.
-
حتی اگر در حال حاضر در ایران زندگی نمیکنید، باید از طریق وکیل یا نماینده قانونی موضوع را پیگیری کنید.
🛑 نکته مهم: ابلاغیههای قضایی دارای اعتبار قانونی رسمی هستند؛ حتی اگر به اشتباه صادر شده باشند، بدون اعتراض یا اقدام شما، فرض بر صحت آن گذاشته میشود.
پاسخ حقوقی به این نوع ابلاغیه چگونه باید باشد؟
پس از دریافت ابلاغیهای که در آن جمله «به علت حضور مندرج در این ابلاغیه به شما ابلاغ میگردد» آمده، مهمترین اقدام شما این است که نسبت به نقش خود در پرونده آگاه شوید و سپس، پاسخ مناسب را ارائه دهید. پاسخ شما میتواند بهصورت حضوری، یا از طریق لایحه الکترونیکی در سامانه ثنا باشد.
📝 لایحه حضور یا عدم حضور
در مواردی که شما امکان مراجعه ندارید، میتوانید یک لایحه رسمی به مرجع قضایی ارسال کنید. در این لایحه باید:
-
عنوان پرونده
-
شماره پرونده
-
شعبه رسیدگی
-
سمت خود (مطابق ابلاغیه)
-
دلیل عدم حضور (در صورت وجود)
را با ادبیات رسمی و محترمانه ذکر کنید.
✅ نمونه متن پاسخ به ابلاغیه
به نام خدا
ریاست محترم شعبه …
احتراماً، در پاسخ به ابلاغیه صادره به شماره … با موضوع … که در تاریخ … به اینجانب ابلاغ شده، به استحضار میرساند:با توجه به درج عنوان «مطلع» در قسمت علت حضور، بدینوسیله اعلام میدارم که در تاریخ مقرر (به علت …) امکان حضور ندارم. در صورت ضرورت، آمادگی دارم اطلاعات مورد نیاز را به صورت مکتوب یا در وقت دیگری ارائه دهم.
با تشکر – نام و نام خانوادگی – امضاء