مطالبه نفقه فرزند یکی از مهمترین دعاوی خانوادگی است که در عمل، بیشتر توسط مادران مطرح میشود؛ بهویژه در شرایطی که فرزند نزد مادر زندگی میکند و پدر از پرداخت هزینههای زندگی او خودداری میکند. قانونگذار با در نظر گرفتن این واقعیت، امکان اقدام قانونی مادر را برای پیگیری نفقه فرزند پیشبینی کرده است تا حقوق مالی کودک بدون مانع باقی نماند.
در بسیاری از موارد، فرزند به دلیل صغیر بودن یا نداشتن اهلیت قانونی، نمیتواند شخصاً برای دریافت نفقه اقدام کند و همین موضوع باعث میشود مادر بهعنوان نزدیکترین فرد به او، نقش مهمی در پیگیری این حق ایفا کند. از طرف دیگر، شناخت درست مسیر قانونی، شرایط طرح دعوا، مدارک مورد نیاز و نحوه تنظیم دادخواست، تأثیر مستقیمی در نتیجه پرونده دارد و از اتلاف وقت و هزینه جلوگیری میکند.
در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم که نحوه مطالبه نفقه فرزند از پدر توسط مادر چگونه است، در چه شرایطی میتوان علیه جد پدری اقدام کرد و نمونه دادخواستهای کاربردی در این زمینه به چه صورت تنظیم میشوند.
نفقه فرزند قانوناً بر عهده چه کسی قرار میگیرد؟
نفقه فرزند یکی از مهمترین تکالیف مالی در روابط خانوادگی است که قانونگذار برای حمایت از کودک، آن را بهصورت دقیق تعیین کرده است. منظور از نفقه، هزینههای ضروری زندگی فرزند مانند خوراک، پوشاک، مسکن، درمان، تحصیل و سایر نیازهای متعارف است که باید متناسب با شأن زندگی او تأمین شود.
بر اساس قانون مدنی، مسئولیت پرداخت نفقه فرزند بهصورت مرحلهای تعیین شده است و نمیتوان بدون رعایت این ترتیب، از اشخاص دیگر مطالبه نفقه کرد:
- در درجه اول: پدر موظف به پرداخت نفقه فرزند است
- در صورت فوت یا عدم توانایی مالی پدر: جد پدری (پدرِ پدر) مسئول میشود
- در صورت نبود یا ناتوانی آنان: مادر مکلف به پرداخت خواهد بود
- در نهایت: سایر اجداد و جدات (با رعایت نزدیکتر بودن نسب) مسئول خواهند بود
این ترتیب بسیار مهم است؛ چون اگر مثلاً پدر زنده باشد و توانایی مالی داشته باشد، اصولاً نمیتوان مستقیماً به سراغ جد پدری رفت.
⚖️ شرط مهم: تمکن مالی شخصِ مسئول
یکی از نکات کلیدی در نفقه فرزند این است که شخصی که قانوناً موظف به پرداخت نفقه است، باید توانایی مالی (تمکن) داشته باشد. بنابراین اگر پدر تمکن مالی نداشته باشد، الزام او به پرداخت نفقه ممکن است منتفی شود در این حالت، مسئولیت به شخص بعدی در سلسله مراتب (مثلاً جد پدری) منتقل میشود. پس در هر دعوای نفقه، یکی از مهمترین موضوعاتی که دادگاه بررسی میکند، همین وضعیت مالی شخص مکلف به پرداخت است.
📌 چه زمانی فرزند مستحق دریافت نفقه است؟
برای اینکه فرزند بتواند نفقه دریافت کند، باید شرایطی داشته باشد:
- توانایی تأمین مخارج خود را نداشته باشد
- امکان اشتغال و کسب درآمد برای او فراهم نباشد
- یا به دلایلی مثل سن کم، تحصیل یا ناتوانی، وابسته مالی باشد
این نکته اهمیت دارد چون در برخی موارد (مثلاً فرزند بالغ شاغل)، ممکن است نفقه به او تعلق نگیرد.
آیا مادر میتواند از طرف فرزند برای نفقه طرح دعوا کند؟
بله، مادر میتواند از طرف فرزند برای مطالبه نفقه طرح دعوا کند. اگر فرزند به دلیل صغر سن یا شرایط خاص امکان اقدام نداشته باشد و نگهداری او با مادر باشد، مادر میتواند به نمایندگی از فرزند، دادخواست نفقه را علیه پدر (یا در صورت وجود شرایط، جد پدری) در دادگاه مطرح کند.
مهمترین مستند قانونی در این زمینه ماده ۶ قانون حمایت خانواده است. بر اساس این ماده، مادر یا هر شخصی که حضانت طفل را بر عهده دارد یا نگهداری شخص محجور را به اقتضای ضرورت را انجام می دهد، حق اقامه دعوا برای مطالبه نفقه طفل یا محجور را نیز دارد.
📌 مادر اصیل دعوا نیست؛ نماینده قانونی خاص فرزند است
نکته مهم این است که در دعوای مطالبه نفقه، صاحب اصلی حق، فرزند است؛ اما مادر به موجب قانون، اختیار پیدا میکند که این حق را از طرف او پیگیری کند. در نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز تأکید شده که اختیار مادر در اینجا از جنس وکالت یا قیمومت معمول نیست، بلکه نوعی نمایندگی قانونی خاص برای حمایت از طفل یا محجور است. این نکته برای تنظیم درست دادخواست و تحلیل سمت مادر اهمیت زیادی دارد.
📌 آیا داشتن حضانت شرط لازم برای طرح دعواست؟
در عمل، معمولاً وقتی فرزند نزد مادر زندگی میکند و نگهداری واقعی او با مادر است، دادگاه سمت مادر را راحتتر میپذیرد. با این حال، ملاک فقط عنوان رسمی حضانت نیست؛ بلکه ضرورت نگهداری و تأمین واقعی مخارج فرزند نیز اهمیت دارد.
حتی در برخی رویههای قضایی تأکید شده که اگر کودک عملاً نزد مادر باشد، صرف اینکه حضانت به شکل رسمی به پدر واگذار شده، لزوماً مانع طرح دعوا از سوی مادر نیست.
نحوه مطالبه نفقه فرزند از پدر توسط مادر؛ از اقدام اولیه تا ثبت دادخواست
وقتی پدر با وجود تکلیف قانونی، هزینههای زندگی فرزند را پرداخت نمیکند، مادر برای گرفتن نفقه باید مسیر حقوقی را درست و مرحلهبهمرحله طی کند. اهمیت این بخش در آن است که بسیاری از پروندهها نه به خاطر نداشتن حق، بلکه به دلیل اقدام نادرست، ناقص بودن مدارک یا طرح دعوا علیه شخص نامناسب با مشکل روبهرو میشوند. به همین دلیل، شناخت روند مطالبه نفقه از پدر توسط مادر، نقش مهمی در سرعت و نتیجه پرونده دارد.
📌 گام اول: بررسی اینکه دعوا باید علیه چه کسی مطرح شود
پیش از هر اقدامی، مادر باید مطمئن باشد که شخص درست را طرف دعوا قرار میدهد. در حالت عادی، پدر مسئول اول پرداخت نفقه فرزند است و تا زمانی که فوت او یا عدم قدرتش به انفاق ثابت نشده، اصل بر این است که دادخواست باید علیه پدر تنظیم شود. بنابراین اگر پدر زنده است و دلیلی بر ناتوانی مالی او وجود ندارد، طرح دعوا علیه جد پدری از ابتدا انتخاب درستی نیست.
📌 گام دوم: جمعآوری مدارک اصلی دعوا
پس از مشخص شدن خوانده، مادر باید مدارک لازم را آماده کند. مهمترین مدارک معمولاً شامل این موارد است:
- مدارک هویتی: شناسنامه و کارت ملی مادر و فرزند
- مدارک رابطه خانوادگی: سند ازدواج یا طلاق
- مدارک نگهداری فرزند: حکم حضانت یا هر مدرکی که نشان دهد فرزند نزد مادر است
- مدارک هزینههای فرزند: اسناد یا قرائنی که هزینه های زندگی، درمان،هزینه های تحصیل و نیازهای فرزند را نشان میدهد
- مدارک تمکن مالی پدر: هر دلیلی که تمکن مالی پدر را اثبات کند یا دستکم قرینهای بر توانایی او باشد، مانند فیش حقوقی، شغل یا هر قرینه مالی
- اظهارنامه (در صورت وجود): برای نشان دادن مطالبه قبلی نفقه
هرچه مدارک منظمتر و دقیقتر باشد، دادگاه راحتتر میتواند ضرورت، سمت مادر و اصل استحقاق نفقه را احراز کند. توجه داشته باشید برای دریافت هزینه های تحصیل فرزند در قالب نفقه باید این موارد به صورت متعارف باشد و ممکن است هزینه های نامعمول پذیرفته نشود.
⚖️ گام سوم: در صورت لزوم، ارسال اظهارنامه
ارسال اظهارنامه همیشه شرط الزامی دعوای نفقه فرزند نیست، اما در عمل میتواند اقدام مفیدی باشد. اظهارنامه نشان میدهد که پیش از طرح دعوا، از پدر خواسته شده نفقه فرزند را بپردازد و او از انجام این تکلیف خودداری کرده است. این موضوع بعدها میتواند در اثبات استنکاف یا نشان دادن سابقه امتناع، به نفع خواهان باشد. البته نبود اظهارنامه بهتنهایی مانع ثبت دادخواست نفقه نیست.
📌 گام چهارم: تنظیم دادخواست مطالبه نفقه فرزند
مرحله اصلی، تنظیم دادخواست است. در این دادخواست باید روشن باشد که:
- دعوا برای مطالبه نفقه فرزند مطرح میشود
- مادر به استناد ماده ۶ قانون حمایت خانواده از طرف فرزند اقدام میکند
- پدر با وجود تکلیف قانونی، نفقه را نپرداخته است
- فرزند نزد مادر است یا نگهداری او عملاً با مادر انجام میشود
- خواسته، پرداخت نفقه از تاریخ تقدیم دادخواست به بعد است
همچنین در قسمت دلایل و منضمات، باید اسناد هویتی، مدارک مربوط به رابطه نسبی، اسناد هزینههای فرزند و عنداللزوم درخواست جلب نظر کارشناس ذکر شود. چون میزان نفقه معمولاً با توجه به وضعیت زندگی فرزند و توان مالی منفق، میتواند نیازمند کارشناسی باشد.
📌 گام پنجم: ثبت دادخواست از طریق دفتر خدمات قضایی
پس از آماده شدن متن دادخواست، ثبت آن معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود. دادخواست پس از ثبت، با توجه به نوع دعوا و نصاب قانونی، به مرجع صالح ارجاع میشود. چون دعوای نفقه فرزند از دعاوی خانوادگی است، باید از ابتدا متن دادخواست بهصورت دقیق و متناسب با این نوع دعوا تنظیم شود تا در مرحله ارجاع یا رسیدگی با ایراد شکلی روبهرو نشود.
✅ گام ششم: رسیدگی دادگاه و تعیین میزان نفقه
پس از ارجاع پرونده، مرجع رسیدگیکننده ابتدا سمت مادر، ضرورت طرح دعوا، رابطه فرزند با خوانده و اصل تکلیف قانونی پدر را بررسی میکند. سپس اگر درباره میزان نفقه اختلاف باشد یا مبلغ آن نیاز به ارزیابی تخصصی داشته باشد، ممکن است موضوع به کارشناس رسمی ارجاع شود. کارشناس با توجه به سن فرزند، شرایط زندگی، هزینههای ضروری و وضعیت مالی پدر، درباره مبلغ متعارف نفقه نظر میدهد.
📌 گام هفتم: اجرای حکم پس از صدور رأی
اگر دادگاه حکم به پرداخت نفقه بدهد و پدر باز هم از انجام آن خودداری کند، موضوع وارد مرحله اجرا میشود. در اینجا تبصره ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده اهمیت دارد؛ چون در مواردی که پرداخت وجوه بهصورت مستمر باید انجام شود، یک بار تقاضای صدور اجراییه کافی است و عملیات اجرایی تا دستور دیگر دادگاه ادامه پیدا میکند. به همین دلیل، پس از گرفتن حکم، پیگیری اجرای آن نیز به همان اندازه مهم است که خود طرح دعوا اهمیت دارد.
⚠️ اگر پدر همچنان نفقه ندهد چه میشود؟
در صورتی که پدر با وجود توان مالی، عمداً از پرداخت نفقه فرزند خودداری کند، علاوه بر دعوای حقوقی، امکان شکایت کیفری ترک انفاق نیز در شرایط قانونی مطرح میشود. البته این بخش باید جدا از دعوای حقوقی تحلیل شود و بهتر است در مقاله در بخش ضمانت اجرا بهصورت مستقل توضیح داده شود تا با روند مطالبه حقوقی نفقه مخلوط نشود.
در مجموع، نحوه مطالبه نفقه فرزند از پدر توسط مادر یک مسیر چندمرحلهای اما روشن دارد: تشخیص خوانده صحیح، آماده کردن مدارک، تنظیم دادخواست، ثبت آن، رسیدگی قضایی و در نهایت اجرای حکم. هرچه این مراحل دقیقتر طی شود، امکان رسیدن به نتیجه بهتر و سریعتر بیشتر خواهد بود.
مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای نفقه فرزند کدام است؟
مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای نفقه فرزند، با توجه به مقررات فعلی میتواند دادگاه صلح یا دادگاه خانواده باشد. اصل دعوا، یک دعوای خانوادگی است و معمولاً دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و سپس بر اساس مبلغ خواسته و شرایط پرونده به مرجع صالح ارجاع میگردد. بنابراین دیگر نباید همیشه و بهصورت کلی فقط از شورای حل اختلاف نام برد.
📌 نقش دفاتر خدمات قضایی در شروع دعوا
اولین قدم برای طرح دعوا، مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است. مادر باید دادخواست خود را از طریق این دفاتر ثبت کند. پس از ثبت، دادخواست بهصورت سیستمی به مرجع صالح ارجاع داده میشود و نیازی به مراجعه مستقیم اولیه به دادگاه نیست.
📌 دادگاه صلح یا دادگاه خانواده؟
بر اساس وضعیت بهروز قوانین در برخی موارد که مبلغ خواسته در حد نصاب مشخصی باشد، دادگاه صلح صلاحیت رسیدگی دارد و در سایر موارد، یا در پروندههای پیچیدهتر، دادگاه خانواده رسیدگی میکند. بنابراین، برخلاف برخی اطلاعات قدیمی، دیگر صرفاً شورای حل اختلاف مرجع این دعاوی نیست و باید به تغییرات قانونی توجه داشت.
📌 معیار تعیین مرجع صالح چیست؟
مرجع رسیدگی معمولاً بر اساس چند عامل تعیین میشود:
- میزان خواسته (مبلغ نفقه)
- نوع دعوا (خانوادگی بودن آن)
- محل اقامت خوانده یا محل زندگی فرزند
این موارد در زمان ثبت دادخواست توسط سیستم قضایی بررسی شده و پرونده به مرجع مربوطه ارجاع میشود.
📍 صلاحیت محلی؛ کجا باید دادخواست داد؟
از نظر محل رسیدگی، معمولاً دعوا در یکی از این محلها مطرح میشود:
- محل اقامت پدر (خوانده)
- یا محل سکونت فرزند
در عمل، این موضوع میتواند به نفع مادر باشد؛ چون در بسیاری از موارد، فرزند نزد مادر زندگی میکند و امکان طرح دعوا در محل سکونت او فراهم است.
نمونه دادخواست مطالبه نفقه فرزند از طرف مادر علیه پدر
در دعوای نفقه فرزند، تنظیم صحیح دادخواست نقش تعیینکنندهای در نتیجه پرونده دارد. هرچند چارچوب کلی دادخواستها مشابه است، اما در دعاوی نفقه باید به نکاتی مانند سمت مادر، استناد به مواد قانونی، ذکر دقیق خواسته و بیان عدم پرداخت نفقه توجه ویژه داشت. در ادامه، یک نمونه دادخواست کاربردی و استاندارد ارائه شده که میتواند مبنای تنظیم دادخواست شما قرار گیرد.
⚖️ متن نمونه دادخواست نفقه فرزند توسط مادر
ریاست محترم دادگاه صلح / دادگاه خانواده شهرستان ………
با سلام و احترام
اینجانب ……… فرزند ……… به نشانی ………، به عنوان مادر و نگهدارنده فرزند/فرزندان مشترک به نام/نامهای ………، به استناد ماده ۶ قانون حمایت خانواده و مواد ۱۱۹۸، ۱۱۹۹ و ۱۲۰۴ قانون مدنی، به عرض میرسانم:
خوانده آقای ……… فرزند ……… به نشانی ………، پدر قانونی فرزند/فرزندان میباشد. نامبرده با وجود تمکن مالی، از تاریخ ……… از پرداخت نفقه فرزند/فرزندان خود امتناع نموده و کلیه هزینههای زندگی، از جمله خوراک، پوشاک، درمان و تحصیل بر عهده اینجانب قرار گرفته است.
نظر به اینکه فرزند/فرزندان نزد اینجانب زندگی میکنند و نگهداری آنها عملاً با اینجانب است و با توجه به تکلیف قانونی پدر در پرداخت نفقه، صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت نفقه فرزند/فرزندان از تاریخ تقدیم دادخواست لغایت آینده، با جلب نظر کارشناس رسمی دادگستری و احتساب کلیه خسارات قانونی و هزینه دادرسی مورد استدعاست.
با تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
نمونه دادخواست مطالبه نفقه فرزند از جد پدری
طرح دعوای نفقه علیه جد پدری، برخلاف دعوای علیه پدر، یک دعوای استثنایی است و فقط وقتی درست مطرح میشود که فوت پدر یا عدم قدرت او به انفاق احراز شود. ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی همین ترتیب را مشخص کرده و رویه قضایی هم تأکید دارد که صرف زنده بودن پدر، حتی اگر در زندان باشد، بهتنهایی مسئولیت را به جد پدری منتقل نمیکند. به همین دلیل، در تنظیم این دادخواست باید هم مبنای قانونی انتقال مسئولیت و هم دلایل آن با دقت نوشته شود.
⚖️ متن نمونه دادخواست مطالبه نفقه فرزند از جد پدری
ریاست محترم دادگاه صلح / دادگاه خانواده شهرستان ………
با سلام و احترام
اینجانب ……… فرزند ……… به نشانی ………، به عنوان مادر و نگهدارنده فرزند / فرزندان به نام / نامهای ………، به استناد ماده ۶ قانون حمایت خانواده و ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، به عرض میرسانم:
خوانده آقای ……… فرزند ……… به نشانی ………، جد پدری طفل / اطفال یادشده میباشد. با توجه به اینکه پدر فرزند / فرزندان به نام ……… فوت کرده است / یا به شرح دلایل پیوست، عدم قدرت وی به انفاق محرز میباشد، تکلیف قانونی پرداخت نفقه به جد پدری منتقل شده است. با این حال، خوانده از پرداخت نفقه فرزند / فرزندان خودداری کرده و کلیه هزینههای ضروری زندگی، تحصیل، درمان و نگهداری آنان بر عهده اینجانب قرار گرفته است.
لذا با توجه به مراتب فوق و مستنداً به ماده ۶ قانون حمایت خانواده و مواد ۱۱۹۸، ۱۱۹۹ و ۱۲۰۴ قانون مدنی، صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت نفقه فرزند / فرزندان از تاریخ تقدیم دادخواست لغایت آینده، با جلب نظر کارشناس رسمی دادگستری و احتساب هزینه دادرسی و خسارات قانونی، مورد استدعاست.
با تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
ضمانت اجرای نپرداختن نفقه فرزند؛ اجرای حکم
وقتی دادگاه یا مرجع صالح، پدر را به پرداخت نفقه فرزند محکوم میکند، پرونده با صدور رأی تمام نمیشود؛ بلکه مرحله مهمتری آغاز میشود که همان اجرای حکم است. در بسیاری از پروندهها مشکل اصلی این نیست که حق فرزند اثبات نمیشود، بلکه این است که پس از صدور رأی، محکومعلیه باز هم از پرداخت نفقه خودداری میکند.
به همین دلیل، آشنایی با ضمانت اجرای حقوقی و کیفری نپرداختن نفقه همسر یا فرزند، برای پیگیری مؤثر پرونده اهمیت زیادی دارد. ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده درباره تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه و ادامه عملیات اجرایی در پرداختهای مستمر حکم دارد و ماده ۵۳ همین قانون نیز برای امتناع از پرداخت نفقه، ضمانت اجرای کیفری پیشبینی کرده است.
⚖️ اجرای حکم نفقه فرزند چگونه انجام میشود؟
پس از صدور حکم و قطعیت یا قابلیت اجرا، مادر میتواند از طریق اجرای احکام، وصول نفقه فرزند را پیگیری کند. نکته مهم این است که نفقه از جمله دیونی است که ممکن است بهصورت مستمر تعیین شود؛ یعنی دادگاه فقط یک مبلغ مقطعی تعیین نمیکند، بلکه ترتیب پرداخت ماهانه یا دورهای آن را هم مشخص میسازد.
تبصره ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده نیز تصریح کرده که در مواردی که باید وجوهی بهطور مستمر از محکومعلیه وصول شود، یک بار تقاضای صدور اجراییه کافی است و عملیات اجرایی تا وقتی دستور دیگری از دادگاه صادر نشده، ادامه پیدا میکند. این ویژگی، پیگیری نفقه فرزند را نسبت به برخی دعاوی مالی سادهتر میکند.
📌 اگر پدر بعد از حکم باز هم نفقه ندهد چه میشود؟
اگر پدر با وجود صدور حکم، از پرداخت نفقه خودداری کند، مادر میتواند از ابزارهای اجرای احکام برای وصول مبلغ استفاده کند؛ مثل معرفی اموال، توقیف حساب، یا سایر اقدامات اجرایی متناسب با وضعیت پرونده. بنابراین، رأی دادگاه فقط جنبه اعلامی ندارد و در صورت استنکاف، میتوان آن را از مسیر قانونی به اجرا گذاشت.
در همین راستا، ماده ۱۲۰۵ قانون مدنی نیز در فرض امتناع منفق و نبود امکان الزام فوری، اختیارهایی برای دادگاه در تأمین نفقه از اموال او یا پرداخت بهصورت قرض با اجازه دادگاه پیشبینی کرده است.
⚖️ آیا جد پدری هم ممکن است با ترک انفاق مواجه شود؟
اگر با احراز شرایط قانونی، تکلیف پرداخت نفقه از پدر به جد پدری منتقل شده باشد و او هم با وجود تمکن مالی از پرداخت نفقه خودداری کند، از جهت اصل تکلیف به انفاق، امکان پیگیری موضوع وجود دارد.
اما در عمل، قبل از هر اقدام کیفری یا حقوقی علیه جد پدری، باید اول انتقال قانونی مسئولیت از پدر به او بهطور دقیق احراز شود؛ وگرنه اصل دعوا ممکن است با اشکال روبهرو شود. این نکته بهویژه در پروندههایی مهم است که فقط به زندانی بودن یا غیبت پدر استناد شده است.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله سوالات متداول پیرامون شکایت از پدر توسط مادر بابت نفقه فرزند مطرح شده است:
❓ اگر همسرم زنده باشد اما چند ماه است هیچ پولی برای خرج بچه ندهد، منِ مادر میتوانم خودم برای نفقه فرزند اقدام کنم؟
✅ بله. اگر فرزند نزد شما زندگی میکند یا نگهداری او عملاً با شماست، میتوانید از طرف فرزند برای مطالبه نفقه دادخواست بدهید. در این حالت، شما نفقه را برای خودتان مطالبه نمیکنید، بلکه به نمایندگی از فرزند وارد دعوا میشوید و دادگاه هم ابتدا ضرورت و وضعیت نگهداری طفل را بررسی میکند.
❓ شوهر سابقم در زندان است؛ آیا میتوانم مستقیم از پدربزرگِ فرزندم نفقه بگیرم؟
✅ نه همیشه. صرف زندانی بودن پدر، بهتنهایی کافی نیست که مسئولیت نفقه خودکار به جد پدری منتقل شود. باید در دادگاه ثابت شود که پدر واقعاً قدرت پرداخت نفقه را ندارد یا شرایط قانونی رجوع به جد پدری فراهم شده است؛ بعد از آن میتوان علیه جد پدری دادخواست مطرح کرد.
❓ برای گرفتن نفقه فرزند حتماً باید اول شکایت کیفری ترک انفاق کنم؟
✅ خیر. معمولاً ابتدا دادخواست حقوقی مطالبه نفقه فرزند مطرح میشود تا میزان نفقه مشخص و حکم صادر شود. اگر بعد از آن پدر با وجود توان مالی باز هم از پرداخت خودداری کند، میتوان در صورت وجود شرایط قانونی، شکایت کیفری ترک انفاق را هم مطرح کرد.