طلاق همیشه تصمیمی سخت و سرشار از پیامدهای احساسی و حقوقی است، اما زمانی که یکی از زوجین در هیچ مرحلهای حاضر به همکاری نباشد یا بهطور کلی غایب باشد، موضوع پیچیدهتر میشود. بسیاری از افراد، مخصوصاً زنان، این سؤال را در ذهن دارند که آیا بدون حضور شوهر میتوان طلاق گرفت؟ یا خواندن صیغه طلاق بدون حضور زوج اصلاً امکانپذیر است؟
در این مقاله، به زبان ساده و کاربردی، تمام شرایط، مدارک و مراحل مربوط به خواندن صیغه طلاق بدون حضور زوج یا زوجه را بررسی میکنیم. اگر در مسیر جدایی قرار گرفتهاید و به هر دلیلی همسرتان در فرآیند طلاق شرکت نمیکند، این راهنما کمک میکند تا بدانید چه گزینههایی دارید، کدام مسیرها قانونی و قابل اجراست، و چگونه میتوانید با آگاهی حقوقی، از بنبست خارج شوید.
خواندن صیغه طلاق بدون حضور زوج امکانپذیر است؟
خواندن صیغه طلاق بدون حضور شوهر در ایران قانونی است، اما تنها در شرایط خاص. اگر مرد به زن وکالت رسمی در طلاق داده باشد یا حکم قطعی طلاق از سوی دادگاه صادر شده باشد (مانند طلاق غیابی یا عسر و حرج)، صیغه طلاق میتواند توسط وکیل یا نماینده قانونی و در غیاب شوهر در دفترخانه جاری و ثبت شود. این امر باید با رعایت تشریفات شرعی، حضور دو شاهد عادل و تنظیم سند رسمی طلاق انجام شود. بدون حکم دادگاه یا وکالتنامه معتبر، امکان اجرای طلاق بدون شوهر وجود ندارد.
مثلاً:
- به زن وکالت بلاعزل در طلاق داده باشد،
- حکم قطعی دادگاه به نفع زن برای طلاق صادر شده باشد (مثل طلاق بهدلیل عسر و حرج)،
- یا حتی مفقودالاثر شده باشد،
در این موارد، قانون اجازه میدهد بدون حضور فیزیکی مرد، صیغه طلاق جاری و طلاق ثبت شود.
📌 نکته:اجرای صیغه طلاق بدون حضور مرد، فقط با داشتن پشتوانه قانونی یا وکالت رسمی معتبر ممکن است. در غیر این صورت، نه دفترخانه و نه قاضی دادگاه، اجازه اجرای طلاق را ندارند.
در چه شرایطی بدون حضور شوهر میشود طلاق گرفت؟
اگر زن از همسر خود وکالت بلاعزل در طلاق داشته باشد، میتواند بدون نیاز به حضور فیزیکی مرد، مراحل طلاق را از ابتدا تا انتها با کمک وکیل انجام دهد. همچنین اگر زن با دلایلی مانند عسر و حرج، ترک زندگی، اعتیاد، عدم پرداخت نفقه یا تحقق شروط ضمن عقد موفق به گرفتن حکم قطعی طلاق از دادگاه شود، دفترخانه میتواند بدون حضور شوهر و تنها با استناد به حکم دادگاه، صیغه طلاق را جاری و طلاق را ثبت رسمی کند. در تمام این موارد، حضور مرد الزامی نیست، اما وجود مدارک قانونی یا وکالت معتبر ضروری است.
📌 وکالت در طلاق؛ کلیدیترین راه برای طلاق بدون شوهر
یکی از سریعترین و بیدردسرترین روشها برای طلاق بدون حضور زوج، داشتن وکالت در طلاق است. اگر مرد در هنگام عقد یا بعداً به زن وکالت رسمی داده باشد که بتواند از طرف خودش هم وکیل بگیرد و صیغه طلاق را جاری کند، زن میتواند بدون هیچ نیازی به حضور یا رضایت همسرش، طلاق را در دفترخانه ثبت کند.
نکته مهم:وکالت در طلاق باید در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شده باشد و بهصورت کتبی و با ذکر اختیارات کامل باشد.
📌 حکم طلاق غیابی؛ وقتی مرد حاضر نمیشود یا همکاری نمیکند
در شرایطی که زن نتواند از مسیر توافقی وارد شود یا وکالت در طلاق نداشته باشد، میتواند به دادگاه درخواست طلاق یکطرفه بدهد. اگر شوهر:
- در جلسات دادگاه حاضر نشود،
- به اخطاریهها پاسخ ندهد،
- یا محل اقامتش نامعلوم باشد،
دادگاه میتواند پس از بررسی دلایل، حکم طلاق غیابی صادر کند. با این حکم، زن میتواند بدون حضور مرد، طلاق غیابی را در دفترخانه ثبت کند.
📌 تحقق شروط ۱۲گانه عقدنامه؛ راه میانبُر قانونی
بسیاری از زنان بیخبرند که در سند ازدواجشان ۱۲ شرط پیشفرض وجود دارد که در صورت امضای آنها توسط شوهر، زن میتواند با تحقق هریک از این شروط، برای طلاق اقدام کند. برخی از این شروط ضمن عقد عبارتند از:
- ازدواج مجدد مرد بدون رضایت همسر اول
- ترک زندگی مشترک به مدت ۶ ماه یا بیشتر
- محکومیت به حبس بیش از ۵ سال
- اعتیاد شدید و زیانآور شوهر
در صورت تحقق هر یک از این شروط ضمن عقد، زن بدون رضایت یا حضور مرد، حق دارد تقاضای طلاق کند.
📌 طلاق به دلیل عسر و حرج؛ وقتی زندگی واقعاً غیرقابل تحمل است
در صورت اثبات شرایط عسر و حرج (یعنی سختی و مشقت غیرقابل تحمل)، زن میتواند با ارائه مدارک به دادگاه نشان دهد که ادامه زندگی برایش ممکن نیست. اگر دادگاه دلایل او را بپذیرد، حتی اگر شوهر شدیداً مخالف باشد، قاضی حکم طلاق را صادر خواهد کرد.
مواردی مانند اعتیاد شدید شوهر، ضرب و شتم مکرر، ترک انفاق، غیبت طولانیمدت و… از مصادیق عسر و حرج هستند.
خواندن صیغه طلاق بدون حضور زوجه و طلاق از طرف مرد
برخلاف تصور عمومی، طلاق از طرف مرد نیز در برخی موارد میتواند بدون حضور زن ثبت شود. بر اساس قانون مدنی ایران، حق طلاق در اختیار مرد است و اگر مرد بخواهد همسرش را طلاق دهد، میتواند با رعایت مراحل قانونی این کار را حتی بدون حضور زوجه انجام دهد. با این حال، اجرای چنین طلاقی نیازمند رعایت دقیق مقررات قانونی است تا از بطلان آن جلوگیری شود.
⚖️ طلاق از طرف مرد با گواهی عدم امکان سازش
اگر مرد بخواهد از همسر خود جدا شود، باید ابتدا از دادگاه خانواده درخواست گواهی عدم امکان سازش کند. پس از صدور گواهی، وی باید ظرف مدت ۳ ماه به دفترخانه مراجعه کند و مراحل طلاق را آغاز نماید. اگر مرد این گواهی را به دفترخانه تحویل دهد ولی زن ظرف یک هفته در دفترخانه حاضر نشود، چه اتفاقی میافتد؟
📌 ماده ۳۵ قانون حمایت خانواده چه میگوید؟
طبق ماده ۳۵ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱:
- اگر زوجه پس از صدور گواهی عدم امکان سازش ظرف مهلت تعیینشده در دفترخانه حاضر نشود،
- سردفتر باید به هر دو طرف اخطاریه رسمی برای حضور جهت اجرای صیغه طلاق ارسال کند،
- اگر زن حتی پس از اخطار دوم نیز در دفترخانه حاضر نشود،
- الفاظ صیغه طلاق بدون حضور زوجه جاری میشود و نتیجه آن به او ابلاغ خواهد شد.
بنابراین، عدم حضور زن مانع ثبت طلاق نیست؛ البته به شرطی که شوهر مراحل قانونی را درست طی کرده باشد.
⚖️ شرایط مهم برای اعتبار طلاق بدون حضور زن
برای اینکه طلاق از طرف مرد بدون حضور زن، صحیح و قانونی باشد، رعایت این موارد ضروری است:
- داشتن گواهی عدم امکان سازش صادره از دادگاه خانواده
- مراجعه مرد به دفترخانه در مهلت ۳ ماهه پس از صدور رأی
- ارسال اخطاریه رسمی برای زن توسط سردفتر
- اجرای صیغه طلاق با حضور دو شاهد مرد عادل
- تنظیم سند رسمی طلاق و ابلاغ آن به زوجه
📌 وکالت زن به شوهر برای انجام طلاق بدون حضور خودش
در برخی موارد نیز ممکن است زن، به دلایلی مانند زندگی در خارج از کشور یا ملاحظات شخصی، به شوهر خود وکالت محضری بدهد تا به جای او مراحل طلاق را انجام دهد. در این حالت، شوهر میتواند برای خود وکیل بگیرد، صیغه طلاق را بخواند و بدون نیاز به حضور زن، سند طلاق را امضا کند.
📌 اگر هیچکدام از زوجین در دفترخانه حاضر نشوند چه میشود؟
در مورد طلاق توافقی یا هر نوع طلاقی که گواهی عدم امکان سازش صادر شده، اگر هیچیک از طرفین طی ۳ ماه به دفترخانه مراجعه نکنند:
- اعتبار گواهی یا حکم صادرشده از بین میرود؛
- طبق ماده ۳۴ قانون حمایت خانواده، پس از گذشت مهلت قانونی، گواهی صادره از درجه اعتبار ساقط میشود؛
در این صورت، طرفین باید مجدداً کل مراحل طلاق را از اول طی کنند.
طلاق توافقی و طلاق غیرحضوری؛ طلاق بدون حضور زوجین چگونه انجام میشود؟
در بسیاری از پروندهها، زن و شوهر به دلایل مختلف تمایلی به حضور در دادگاه یا دفترخانه ندارند؛ یا حتی در کشورهای مختلف زندگی میکنند. در این شرایط، این سؤال به وجود میآید که آیا طلاق بدون حضور هر دو نفر ممکن است؟ پاسخ مثبت است، اما به شرطی که تشریفات خاصی رعایت شود.
⚖️ طلاق توافقی بدون حضور زوجین چگونه ممکن است؟
در طلاق توافقی، طرفین در مورد همه مسائل از جمله مهریه، نفقه، حضانت فرزندان، جهیزیه و… به توافق میرسند. اگر نمیخواهند در جلسات دادگاه یا دفترخانه حاضر شوند، باید توافق نامه طلاق توافقی را ارائه دهند و:
- به وکلای مجزا وکالت رسمی بدهند؛
- این وکالتنامهها باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود؛
- در وکالتنامه حتماً باید اختیارات زیر قید شود:
- مراجعه به دادگاه برای گرفتن گواهی عدم امکان سازش؛
- مراجعه به دفترخانه برای اجرای صیغه طلاق؛
- امضای دفاتر و دریافت سند طلاق.
📌 توجه: یک وکیل نمیتواند همزمان وکالت هر دو طرف را داشته باشد. باید دو وکیل مجزا برای زن و مرد تعیین شوند.
⚖️ طلاق از طرف زن یا مرد بدون حضور هیچیک از طرفین
اگر زن از طریق دادگاه، حکم طلاق غیابی یا طلاق به دلیل عسر و حرج بگیرد و مرد در هیچ مرحلهای حضور نداشته باشد، میتواند:
- با اعطای وکالت به یک وکیل خانواده، کل مراحل طلاق را بدون حضور خودش انجام دهد؛
- اگر حکم طلاق قطعی باشد، دفترخانه میتواند بدون حضور زوجین صیغه طلاق را اجرا کند؛
- البته باید وکیل اختیار حضور در دفترخانه و امضای اسناد را داشته باشد.
همین موضوع درباره مرد نیز صادق است؛ یعنی اگر مرد قصد طلاق داشته باشد و زن در دسترس نباشد، میتواند با داشتن وکیل و رعایت تشریفات قانونی، طلاق را بدون حضور زوجه ثبت کند.
سوالات متداول
در این قسمت از مقاله سوالات متداول پیرامون طلاق بدون حضور شوهر یا زن مطرح شده است:
❓ من خارج از کشور زندگی میکنم و شوهرم در ایران حاضر نیست برای طلاق بیاد. میتونم بدون حضورش صیغه طلاق رو بخونم؟
✅ بله، اگر شما از دادگاه خانواده در ایران حکم طلاق (مثلاً به دلیل عسر و حرج یا غیبت طولانی همسر) دریافت کرده باشید، میتوانید بدون حضور شوهر، با مراجعه به دفترخانه و همراهی وکیل، صیغه طلاق را جاری کنید. البته باید حکم قطعی داشته باشید و مراحل بهدرستی از طریق قانونی طی شده باشد. حضور دو شاهد مرد و خواندن صیغه عربی توسط سردفتر نیز الزامی است.
❓ شوهرم گفته برای طلاق به دفترخونه نمیاد. آیا میتونم خودم تنها برم و طلاق رو ثبت کنم؟
✅ اگر شما وکالت در طلاق از همسرتان داشته باشید یا از دادگاه حکم طلاق گرفته باشید، بله میتوانید بدون حضور او طلاق را ثبت کنید. اما اگر هیچیک از این موارد وجود نداشته باشد، حضور یا وکالت قانونی شوهر برای ثبت طلاق لازم است. در طلاق توافقی، اگر شوهر حاضر نشود، گواهی عدم امکان سازش هم بیاثر میشود.
❓ من و همسرم هر دو نمیخوایم در دادگاه یا دفترخانه حاضر شیم. میتونیم همه کارهای طلاق رو به وکیل بسپریم؟
✅ بله، اگر هر دوی شما به دو وکیل مجزا وکالت رسمی بدهید که شامل اختیار طلاق، مراجعه به دادگاه و اجرای صیغه در دفترخانه باشد، طلاق توافقی کاملاً بدون حضور زوجین قابل انجام است. وکلا تمامی مراحل را انجام میدهند و صیغه طلاق به شکل شرعی و قانونی بدون حضور شما جاری و ثبت خواهد شد.