امکان رجوع زوجه از بذل مهریه پس از فوت زوج و مطالبه مهریه
سلام وقت بخیر.
زوجه مهریه خود را به زوج بذل نموده و چند سال بعد زوج فوت می نماید.
بعد از فوت زوج، زوجه متوجه میشود که همسر خود اموال بسیاری داشته و دارد. آیا در حال حاضر و با توجه به فوت زوج ، زوجه میتواند از بذل خود رجوع کند و مهریه خود را دریافت نماید؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
امکان رجوع زوجه از بذل مهریه پس از فوت شوهر، به نحوه بذل و متن سندی که بر اساس آن مهریه بخشیده شده بستگی دارد. اگر زوجه مهریه را در قالب ابراء به شوهر بخشیده باشد، مطابق ماده ۲۸۹ قانون مدنی، ابراء موجب سقوط دین میشود و اصولاً امکان رجوع از آن وجود ندارد؛ حتی اگر زوجه بعداً متوجه شود شوهر اموال زیادی داشته است.
اما اگر بذل مهریه در قالب هبه یا بذل در ضمن طلاق خلع انجام شده باشد، شرایط متفاوت است. در طلاق خلع، مطابق ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی و مقررات مربوط به رجوع از بذل، زوجه در صورت وجود شرایط قانونی میتواند در مدت عده به مابذل رجوع کند. با پایان عده، این امکان اصولاً از بین میرود.
بنابراین صرف فوت زوج و کشف اموال او، بهتنهایی موجب احیای مهریهای که قبلاً بهطور معتبر ساقط شده نیست.
نکته تعیینکننده این است که زوجه مهریه را با چه عبارتی بخشیده است، در دفترخانه سند ابراء امضا کرده، در طلاقنامه بذل مهریه ثبت شده یا صرفاً یک نوشته عادی مبنی بر بخشش مهریه وجود دارد؟ متن سند در تعیین امکان رجوع بسیار مؤثر است.
در طلاق نامه با عبارت بذل، زوجه مهریه خود را بخشیده است و زوج در سال 1402 فوت نموده. آیا امکان مطالبه مهریه از ماترک زوج وجود دارد؟
پاسخ تکمیلی ایران لگال:
با توجه به اینکه در طلاقنامه، مهریه با عبارت «بذل» از سوی زوجه بخشیده شده و طلاق نیز انجام و ثبت شده است، اصولاً امکان مطالبه مجدد مهریه از ماترک زوج وجود ندارد؛ مگر اینکه شرایط قانونی رجوع از بذل فراهم بوده باشد.
اگر طلاق از نوع خلع یا مبارات بوده، زوجه مطابق ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی فقط در مدت عده و با رعایت شرایط قانونی میتوانسته به مابذل رجوع کند. با پایان عده، این حق از بین میرود و فوت زوج در سال ۱۴۰۲ نیز بهتنهایی موجب بازگشت مهریه نمیشود.
اما اگر طلاق از نوع دیگری بوده یا بذل مهریه خارج از تشریفات طلاق انجام شده باشد، باید متن دقیق سند و نوع طلاق بررسی شود. بنابراین صرف کشف اموال زوج پس از فوت، مجوز مطالبه مهریهای که قبلاً بهطور معتبر بذل شده نیست.
