تعیین سهمالارث فرزندان و بررسی تصرف وسایل منزل متوفی
مردی فوت کرده. دو فرزند پسر و دو دختر از زن اول خود دارد که بعد از فوت زن اول مجدد ازدواج کرده و زن دوم عقد دائم بوده.
مرد ۱۰۰ میلیون در بانک داشته که برای مراسم با توافق فرزندان خرج میکنند.
حالا زن دوم شکایت کرده که مهریه من را باید از همان پول پرداخت میکردید.
در صورتی که بدون اجازهٔ فرزندان مرد ، تمام وسایل خانه را به مکان زندگی خودش انتقال داده و گفته این به جای مهریه.
سوال ؛ ۱-زن دوم میتواند از آن مقدار پولی که مرد متوفی داشته به عنوان مهریه تصاحب کند؟
۲-و فرزندان میتوانند از زن دوم شکایت کنند که بدون اجازه آنهاوسایل پدر را برده؟
۳- آیا فرزندان میتوانند درخواست مهریه مادر متوفی خود (زن اول متوفی) را از همان مقدار پولی که از پدرشان باقی مانده را بکنند؟
۴- با فرض این که مهریه زن جزو دیون مرد است و قبل از هر تقسیمی باید پرداخت شود. و حالا که فرزندان برای مراسم پدر پول بانک را خرج کرده اند، باید آن مبلغ را برگردانند که به مهریه زن دوم بدهند؟.
پاسخ حقوقی ایران لگال:
با سلام
در این پرونده باید بین مهریه همسر دوم، جهیزیه یا وسایل متعلق به متوفی، مهریه همسر اول و هزینههای مراسم تفکیک قائل شد. نکته مهم این است که همسر دوم نمیتواند صرفاً با ادعای طلب مهریه، تمام وسایل منزل را شخصاً بردارد و بهجای مهریه محسوب کند.
در مورد سؤال اول بله، مهریه همسر دوم پس از فوت شوهر همچنان به قوت خود باقی است و جزو دیون متوفی محسوب میشود. بنابراین میتواند مهریه خود را از اموال باقیمانده متوفی مطالبه کند.
اما این به معنای مالکیت او بر تمام ۱۰۰ میلیون تومان نیست؛ میزان طلب، سایر بدهیها و هزینههای قانونی مقدم بر تقسیم ترکه باید بررسی شود.
درباره بردن وسایل منزل، همسر دوم نیز مانند سایر وراث از اموال منقول متوفی ارث میبرد؛ چون متوفی فرزند داشته، سهمالارث او یکهشتم از اموال منقول باقیمانده پس از پرداخت دیون است. اما نمیتواند بدون توافق سایر وراث یا حکم قانونی، تمام وسایل را بهعنوان مهریه بردارد و مالک آنها شود.
اگر وسایل متعلق به متوفی بوده و جزو ترکه محسوب میشوند، فرزندان میتوانند از طریق دادگاه درخواست تحریر ترکه، صورتبرداری از اموال و استرداد وسایل یا تعیین سهم هر وارث را مطرح کنند. البته اگر بعضی وسایل جهیزیه یا اموال شخصی زن دوم باشد، از این موضوع مستثناست.
درباره مهریه مادر اول، اگر مادر هنگام فوت مهریه خود را دریافت نکرده و آن را نبخشیده باشد، طلب مهریه به وراث او منتقل شده است. اما چون پدر هنگام فوت مادر زنده بوده، خودش نیز از وراث مادر محسوب میشده و با توجه به وجود فرزند، یکچهارم از ترکه مادر به او میرسیده است. طبق ماده ۳۰۰ قانون مدنی، بدهی پدر به نسبت سهمی که از طلب مادر به ارث برده، ساقط میشود و بقیه طلب متعلق به سایر وراث مادر خواهد بود. بنابراین فرزندان میتوانند سهم قانونی خود از مهریه پرداختنشده مادر را مطالبه کنند؛ البته اگر پدر و مادر مادر هنگام فوت او زنده بودهاند، سهم آنها نیز باید محاسبه شود.
درباره ۱۰۰ میلیون تومان بانک نیز یک نکته بسیار مهم وجود دارد. طبق ماده ۲۲۵ قانون امور حسبی، هزینه کفنودفن، تجهیز و هزینههای ضروری متوفی قبل از پرداخت مهریه و سایر دیون از ترکه پرداخت میشود. اما هزینه مراسم سوم، هفتم و چهلم لزوماً جزو هزینههای ضروری نیست و در صورت نبود توافق معتبر وراث، ممکن است قابل کسر از ترکه نباشد.
بنابراین اگر تمام ۱۰۰ میلیون صرف هزینههای ضروری کفنودفن و تجهیز شده باشد، صرف آن برای پرداخت مهریه مجدداً لازم نیست؛ اما اگر هزینههای غیرضروری بوده و بدون توافق همه اشخاص ذیحق از پول متوفی پرداخت شده باشد، امکان مطالبه و بررسی آن وجود دارد. فرزندان نیز صرفاً به دلیل پرداخت هزینه مراسم، الزاماً مسئول پرداخت مهریه از اموال شخصی خود نیستند؛ مسئولیت آنها تابع وضعیت ترکه و نحوه قبول آن است.
پیشنهاد میکنم فرزندان برای جلوگیری از تضییع حقوق خود، درخواست تحریر ترکه و تعیین تکلیف وسایل بردهشده را مطرح کنند و مدارک پرداخت مهریه مادر اول و هزینههای مراسم را نیز نگه دارند.
