مطالبه ارث از ملکی که قبل از فوت پدر صوری منتقل شده
باسلام و خسته نباشید پدرمن چندین سال پیش کارخانه داربودوبرشکسته شووبه زندان رفت در این زمان برادرم که ارزن دیگری است دست‌نوشته ای امضاشدهرابرداشت وبعد از اینکه پدرم خانه را مشارکتی داده بسازند از پدرم شکایت کردوبالای امضا پدرم چهار ششم خانه رابه نام خودش زد خواهردیگرپدرم راکول زدوازترس زندانی شدن پدرم اورابه دفترخانه برو ومثلاخونه رابه خواهرم فروخته ولی یک سال که گذشت پدرم هرکاری مردانه رابرنگرداندحتی اجاره هم دادحال پدرم فوت شد ومانمیدانیم ایرانی هست که ارث خودرابگیریم یانه من وبرادرومادرم پول وکیل نداریم که اقدام کنیم حالا میخواهم میشود کاری کردیاخیرمتشکرمیشوم اگرگزینه ای هست راهنمایی بفرمایید پیشاپیش از وقتی که میگذاریدنشکردارمممنون
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
نگرانی اصلی این است که اگر خانه با سند رسمی از نام پدرتان خارج شده باشد، اداره ثبت و دادگاه فعلاً آن را جزو ارث حساب نمی‌کنند؛ یعنی اول باید اعتبار آن دست‌نوشته و انتقال دفترخانه‌ای را بزنید، بعد سراغ سهم‌الارث بروید. اما اگر واقعاً بالای امضای پدرتان بعداً متن نوشته شده، یا پدرتان از ترس زندان و فشار مجبور به انتقال شده، هنوز امکان اقدام وجود دارد که در ادامه خدمتتان عرض می نمایم.
اولین کار این است که شما و سایر ورثه گواهی انحصار وراثت بگیرید و بعد از اداره ثبت، وضعیت ثبتی ملک را استعلام کنید تا مشخص شود ملک الان دقیقاً به نام چه کسی است، انتقال با چه سندی انجام شده، در چه تاریخی، و از طرف پدرتان مستقیم منتقل شده یا با وکالت و مبایعه‌نامه و دست‌نوشته.
اگر ادعای شما این است که برادرتان یک برگه امضاشده را برداشته و بعداً بالای امضا نوشته که چهار ششم خانه مال اوست، موضوع می‌تواند هم حقوقی باشد و هم کیفری. در بخش کیفری میشود شکایت «سوءاستفاده از سفیدامضا، جعل و استفاده از سند مجعول» مطرح کرد؛ البته چون چند سال گذشته، باید دید از چه زمانی شما از ماجرا مطلع شده‌اید، چون مرور زمان ممکن است برای شکایت کیفری ایراد ایجاد کند. ولی این به معنی بسته بودن راه حقوقی نیست.
در بخش حقوقی، اگر ملک با همان نوشته یا بر اساس آن به نام دیگری منتقل شده، باید دادخواست «ابطال سند عادی، ابطال معامله و ابطال سند رسمی انتقال نسبت به سهم پدر» مطرح شود. اگر ثابت شود پدر شما واقعاً قصد فروش نداشته، پولی نگرفته، تحت فشار بوده، یا متن بعداً روی امضا نوشته شده، امکان برگشت ملک یا سهم پدر به ماترک وجود دارد.
نکته مهم این است که فعلاً فقط دادخواست تقسیم ارث یا مطالبه سهم‌الارث کافی نیست؛ چون اگر سند رسمی به نام عمه یا برادر منتقل شده باشد، دادگاه می‌گوید اول باید آن انتقال باطل شود. بعد از ابطال، شما، برادرتان و مادرتان می‌توانید سهم‌الارث خود را مطالبه کنید.
مدارکی که باید جمع کنید شامل کپی سند ملک، سوابق انتقال دفترخانه، تصویر آن دست‌نوشته، مدارک زندان و ورشکستگی پدر، شاهدانی که از فشار و صوری بودن معامله خبر دارند، مدارک پرداخت نشدن ثمن، و اگر اجاره ملک بعداً دست آن‌ها بوده، مدارک اجاره دادن ملک است. اگر اصل برگه دست آن‌هاست، در دادخواست درخواست کنید دادگاه اصل سند را مطالبه و به کارشناس خط و امضا ارجاع کند.
چون گفتید پول وکیل ندارید، از همین ابتدا درخواست اعسار از هزینه دادرسی بدهید تا هزینه دادگاه قسطی یا موقتاً معاف شود. برای وکیل هم می‌توانید به کانون وکلا یا مرکز وکلای استان مراجعه کنید و درخواست وکیل معاضدتی بدهید؛ مخصوصاً چون موضوع ملک و ارث است و بدون تنظیم درست دادخواست ممکن است پرونده از همان ابتدا اشتباه برود.
پس راه دارید، ولی مسیر درست این است، اول انحصار وراثت و استعلام ثبتی، بعد گرفتن سوابق سند از دفترخانه و ثبت، بعد دادخواست ابطال سند و معامله، و در صورت وجود نشانه‌های سفیدامضا یا جعل، شکایت کیفری جداگانه.