آیا سرپرست فرد معلول از اموال و ارث او سهم می‌برد؟
سلام مادرشوهرم سرپرستی پسر معلولش رو به دخترش یعنی خواهر شوهرم میخواد بده می‌خوام بدونم این سرپرست شدن آیا منافعی برای اون شخص داره ؟ و این پسر معلول تو خونه پدری سهم داره آیا این سهم بعد فوت اون شخص معلول به سرپرست میرسه ؟
پاسخ حقوقی ایران لگال:
وقت بخیر؛
اینکه مادر فرد معلول بخواهد سرپرستی پسرش را به دختر دیگرش واگذار کند، به‌خودی‌خود به این معنا نیست که آن دختر از اموال یا سهم‌الارث برادرش صاحب حق می‌شود. سرپرستی یا قیمومت اصولاً برای حمایت از شخصی است که به دلیل شرایط جسمی یا ذهنی امکان اداره کامل امور خود را ندارد و شخص سرپرست وظیفه دارد امور او را در جهت مصلحت خودش انجام دهد، نه اینکه مالک اموال او شود. اما یک موردی وجود دارد که می تواند دختر از ارث مطالباتی در آینده داشته باشد که در ادامه عرض می کنم.
اگر خواهر ایشان سال‌ها مسئولیت نگهداری، مراقبت و انجام امور فرد معلول را بر عهده بگیرد، ممکن است در آینده درباره هزینه‌های انجام‌شده یا اجرت خدماتی که خارج از وظیفه عادی خانوادگی و به صورت قابل مطالبه انجام داده، ادعایی مطرح کند. این موضوع با مالکیت اموال یا سهم‌الارث تفاوت دارد و صرف سرپرست بودن به معنی دریافت اجرت قطعی نیست؛ بلکه نیاز به بررسی شرایط، مدارک، میزان خدمات انجام‌شده و نظر مرجع رسیدگی‌کننده دارد.
در مورد سرپرستی هم ممکن است در عمل اختیار انجام برخی امور مالی و اداری فرد تحت سرپرستی را داشته باشد؛ برای مثال پیگیری امور بانکی، اداری، درمانی، دریافت مستمری یا انجام برخی معاملات با اجازه مرجع قانونی. اما این اختیارات به معنی استفاده شخصی از اموال فرد معلول نیست و اگر سرپرست برخلاف مصلحت فرد تحت حمایت از اموال او استفاده کند، قابل اعتراض و رسیدگی خواهد بود.
در مورد خانه پدری، اگر این پسر معلول از پدر و مادر خود ارث برده باشد، سهم او مانند سایر ورثه متعلق به خودش است و سرپرست فقط در جایگاه اداره‌کننده امور او قرار می‌گیرد. بنابراین خواهر او به دلیل سرپرست بودن، مالک سهم برادرش در خانه نمی‌شود و نمی‌تواند این سهم را به نام خود منتقل کند یا برای خودش بردارد.
بعد از فوت فرد معلول نیز اموالی که به نام او بوده، طبق مقررات ارث بین ورثه قانونی خودش تقسیم می‌شود. اینکه یک نفر سال‌ها سرپرست او بوده، به‌تنهایی باعث نمی‌شود تمام اموال به آن شخص برسد. خواهر او فقط در صورتی از اموال برادرش سهم می‌برد که طبق قانون جزو ورثه باشد؛ مانند اینکه در زمان فوت، شرایط ارث بردن داشته باشد. همچنین اگر شخص معلول در زمان حیات خود با رعایت مقررات قانونی مالی را به کسی منتقل کند یا وصیتی در حدود قانون داشته باشد، آن موضوع جداگانه بررسی می‌شود.
اگر نگرانی شما این است که سرپرست با سوءاستفاده از جایگاه خود اموال را منتقل کند، باید بدانید معاملات مهم مربوط به اموال شخص تحت سرپرستی معمولاً نیازمند رعایت تشریفات قانونی و احراز مصلحت فرد معلول است و سرپرست اختیار نامحدود برای بخشیدن یا انتقال اموال او ندارد.