دریافت مستمری متوفی توسط دختر و نواده دختری

سلام.
در مورد سؤال اول، نوه دختری در برخی شرایط می‌تواند از مستمری پدربزرگ استفاده کند، اما این حق به‌صورت مطلق و خودکار برقرار نمی‌شود. شرط مهم برای نوادگان دختر این است که علاوه بر نداشتن شوهر و شغل، تحت کفالت اجداد خود شناخته شوند. بنابراین صرف اینکه شما مدتی مطلقه بوده‌اید، برای برقراری مستمری کافی نیست و باید در شعبه تأمین اجتماعی احراز شود که از نظر مقررات، مشمول عنوان «نوه دختر تحت کفالت متوفی» بوده‌اید.

با توجه به اینکه شما در بهمن ۱۴۰۲ طلاق گرفته‌اید و حدود یک سال بعد ازدواج مجدد کرده‌اید، اگر در فاصله بین طلاق تا ازدواج مجدد، واقعاً فاقد شوهر، فاقد شغل و واجد شرط کفالت بوده‌اید، می‌توانید برای بررسی آن دوره به شعبه تأمین اجتماعی پرونده پدربزرگ مراجعه و درخواست بررسی و مطالبه معوقات همان مدت را مطرح کنید. اما چون اکنون ازدواج کرده‌اید، برای زمان بعد از ازدواج مجدد، اصولاً شرط «نداشتن شوهر» وجود ندارد و امکان برقراری مستمری به نام شما منتفی است.

در مورد بیمه زنان خانه‌دار نیز باید تفکیک کرد. پرداخت چند ماه بیمه زنان خانه‌دار لزوماً به معنای شاغل بودن نیست، زیرا این نوع بیمه یکی از پوشش‌های تأمین اجتماعی برای زنان خانه‌دار و دختران است و با نرخ‌های مختلف برای بازنشستگی، فوت و در برخی حالت‌ها ازکارافتادگی تعریف شده است.

در مورد اینکه آیا می‌توانید مستمری یک سال گذشته را مطالبه کنید یا نه، پاسخ قطعی وابسته به نظر شعبه و احراز شرایط شما در همان بازه زمانی است. در برخی رویه‌ها، اگر شخص در زمان گذشته واجد شرایط بوده و به علت بی‌اطلاعی درخواست نداده باشد، اصل مطالبه معوقات قابل طرح است؛ در آرای دیوان عدالت اداری نیز بر این نکته تأکید شده که برقراری مستمری بازماندگان نباید صرفاً منوط به تاریخ درخواست شود. اما در پرونده شما، مشکل اصلی «اثبات کفالت توسط پدربزرگ» و «احراز شرایط در همان یک سال» است، نه فقط تأخیر در مراجعه.

در مورد سؤال دوم، وضعیت مادر شما متفاوت و قوی‌ تر است. ایشان فرزند دختر مستقیم پدربزرگ شما هستند. مطابق مقررات، فرزندان دختر متوفی در صورت نداشتن شغل و شوهر می‌توانند از مستمری بازماندگان پدر یا مادر خود استفاده کنند.

بنابراین اگر مادر شما واقعاً از پدرشان جدا شده‌اند، ازدواج مجدد نکرده‌اند، شاغل نیستند و از جای دیگری حقوق بازنشستگی یا مستمری دریافت نمی‌کنند، اصل امکان درخواست مستمری پدرشان برای ایشان وجود دارد.

برای اقدام عملی، مادر شما باید به شعبه تأمین اجتماعی مربوط به پرونده بیمه پدربزرگ مراجعه کند و مدارکی مثل شناسنامه و کارت ملی خود و متوفی، گواهی فوت، مدارک انحصار وراثت در صورت مطالبه شعبه، سند طلاق، مدارک عدم اشتغال و عدم دریافت مستمری دیگر را ارائه دهد.

درباره شما نیز اگر قصد پیگیری همان یک سال را دارید، بهتر است جداگانه درخواست کتبی بدهید تا شعبه رسماً درباره استحقاق یا عدم استحقاق شما در فاصله طلاق تا ازدواج مجدد اظهار نظر کند. اگر شعبه رد کند، امکان اعتراض از مسیرهای اداری و در نهایت دیوان عدالت اداری قابل بررسی است.